KLASYFIKACJA ROZDZIAŁOWA W PRAKTYCE

Dla wszystkich działów — poza działem 756, w którym klasyfikowana jest większość dochodów JST — dochody klasyfikuje się do odpowiedniego działu i rozdziału zgodnie z charakterem działalności, z którą związany jest dany rodzaj dochodów. Natomiast w dziale 756 („Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobo­wości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem”) rozdziały odpowia­dają rodzajom dochodów, a nie rodzajom działalności. W praktyce klasyfi­kacja rozdziałowa jest więc raczej nieprzydatna i przy analizie dochodów wystarczy ograniczyć się do klasyfikacji według działów i paragrafów. 

NAJWAŻNIEJSZA W PRAKTYCE

W praktyce najważniejsza jest więc klasyfikacja paragrafowa, wskazu­jąca na rodzaj (tytuł) dochodu. Najważniejsze paragrafy dochodowe wystę­pujące w budżecie państwa i budżetach jednostek samorządu terytorialnego, opisujące dochody Bardzo rozbudowana jest paragrafowa klasyfikacja dochodów transfe­rowych, czyli dochodów jednostek sektora finansów publicznych pochodzą­cych od innych jednostek tego sektora. Warto zapamiętać, że numerami od 201 do 300 oznaczono transfery finansujące wydatki bieżące, a numerami zaczynającymi się od cyfry 6 — transfery finansujące wydatki inwestycyj­ne. Dla przykładu w tabeli poniżej przedstawiono mały wycinek paragrafo­wej klasyfikacji transferów — paragrafy opisujące dotacje podmiotowe. Klasyfikacja działowo-rozdziałowa dochodów jest dość zawikłana.

KLASYFIKACJA DOCHODÓW

Pozornie bardzo podobna do klasyfikacji wydatków klasyfikacja docho­dów zbudowana jest inaczej i mniej czytelnie. Dochody publiczne klasyfikowane są według działów (a wewnątrz dzia­łów — według rozdziałów) oraz według paragrafów, przy czym:dział i rozdział określają rodzaj działalności, z której pochodzi danydochód,paragraf określa rodzaj dochodu, np. konkretny rodzaj podatku albo opłaty.Czytelność układu klasyfikacyjnego dochodów zakłóca fakt, iż wszyst­kie dochody podatkowe (i znaczna część dochodów niepodatkowych) klasy­fikowane są w tym samym dziale 756 „Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej” oraz wydatki związane z ich poborem, co powoduje, że z klasyfikacji do­chodów podatkowych nie da się odczytać rodzaju opodatkowanej działalno­ści. Słabością klasyfikacji dochodów jest i to, że nie widać wyraźnej różni­cy między klasyfikacją rozdziałową i paragrafami.

IDEA WYRÓŻNIENIA WYDATKÓW

Ostatnia cyfra numeru paragrafu określa sposób finansowania danego wydatku.Idea wyróżnienia wydatków finansowanych z różnych źródeł jest zrozu­miała, lecz jej praktyczna realizacja — dość skomplikowana i dająca wątpli­we rezultaty. Najlepiej widać to na przykładzie finansowania wydatków na projekty wspierane środkami funduszy strukturalnych UE. Są one najpierw finansowane w całości ze środków krajowych, a proporcje finansowania krajowego i finansowania środkami UE można precyzyjnie ustalić dopiero po rozliczeniu całości projektu i otrzymaniu tzw. płatności końcowej. Przy dokonywaniu wydatku nie można więc ustalić, jakiej części wydatku nale­ży przypisać paragraf z ostatnią cyfrą „8”, a jakiej — z końcową cyfrą „9 . Mimo to wydatek ten musi być od razu ujęty w księgach rachunkowych z pełnym, czterocyfrowym numerem paragrafu.

ZRÓŻNICOWANY WPŁYW WYDATKÓW

Zróżnicowany jest też wpływ wydatków o różnym charakterze na stan fi­nansów publicznych w kolejnych latach. Z tego powodu konieczne jest np. dokładne śledzenie wydatków osobowych (zwłaszcza mających charakter stałych wynagrodzeń) oraz wydatków inwestycyjnych, najsilniej oddziału­jących na finanse publiczne w kolejnych latach. Numery paragrafów są czterocyfrowe. Pierwsze trzy cyfry określają typ wydatku, a cyfra czwarta — sposób jego finansowania. Łącznie klasyfika­cja paragrafowa obejmuje obecnie 208 rodzajów wydatków.Wprowadzenie pojęcia grupy paragrafów powoduje, że klasyfikacja pa­ragrafowa staje się — podobnie do klasyfikacji działowo-rozdziałowej — dwupoziomowa.Numery paragrafów zostały ustalone dość niezgrabnie. Klasyfikację pa­ragrafową można łatwo poprawić przez:podział grupy IV na dwie grupy, obejmujące odpowiednio:własne wydatki majątkowe,dotacje inwestycyjne,co w zasadniczy sposób ułatwiłoby analityczne oddzielenie wydatków o charakterze transferów wewnętrznych (grupy I, IVb i V) od ostatecznych wydatków sektora finansów publicznych (grupy II, III, IVa, VI i VII);ustalenie numerów paragrafów w taki sposób, by pierwsza cyfra nu­meru paragrafu identyfikowała grupę paragrafów.